Object structure
PLMET:

click here to follow the link

Title:

I gabinet Józefa Piłsudskiego (2 X 1926 - 27 VI 1928 r.). Rola premiera i osiągnięcia rządu

Creator:

Goclon, Jacek

Subject and Keywords:

przyspieszenie realizacji reformy rolnej   zwiększenie oszczędności społeczeństwa   wzrost eksportu   lokomotyw i wagonów   Józef Piłsudski prezes Rady Ministrów   przyspieszenie budowy portu w Gdyni   korzystny ogólny bilans handlowy kraju   wzrost produkcji stali   likwidacja deficytu budżetowego   wzrost gospodarczy kraju   wzrost przemysłu i wydobycia węgla   zmniejszenie bezrobocia   walka premiera z parlamentem

Description:

Czasopismo naukowe „Folia Iuridica Universitatis Wratislaviensis” ukazuje się od 2012 roku (do numeru vol. 3 no. 2/2014 ukazywało się pod tytułem „Folia Iuridica Wratislaviensis” ISSN 2299-8322). Zakres tematyczny tekstów obejmuje szeroko rozumiane zagadnienia z zakresu prawa publicznego i prywatnego, a także z historii i teorii prawa.   Streszcz. w jęz. ang.

Abstract:

W maju 1926 r. J. Piłsudski dokonał wojskowego zamachu stanu, obalając III gabinet W. Witosa i rozpoczynając swoje autorytarne rządy, które faktycznie sprawował aż do śmierci w 1935 r. Niewątpliwie wyjątkowo osobliwym wydarzeniem był wybór Piłsudskiego na stanowisko prezydenta, w dniu 31 maja 1926 r., dokonany wprawdzie za jego zgodą, którego jednak nie przyjął. Objął natomiast w dniu 2 października 1926 r. funkcję premiera. Nieprzyjęcie prezydentury nie umniejszało zresztą jego autorytarnej pozycji, ponieważ ten wojskowy samouk (z zaledwie średnim wykształceniem) cieszył się wysokim autorytetem wśród swoich byłych podkomendnych. Okres pierwszych trzech miesięcy funkcjonowania I gabinetu Piłsudskiego, jesienią 1926 r., został wręcz zdominowany walką polityczną z parlamentem. W okresie rządów Piłsudskiego sytuacja gospodarcza kraju uległa natomiast znacznej poprawie w porównaniu ze stanem z maja 1926 r. i Polska wkroczyła w okres znacznej prosperity gospodarczej i finansowej. Budżet pierwszego półrocza zamknięto deficytem w wysokości 71 mln zł, ale już za drugie półrocze 1926 r. uzyskano nadwyżkę (przy całkowitej likwidacji deficytu!) nad wydatkami w wysokości 153,6 mln zł. W następnym roku nadwyżka budżetowa wyniosła już 214 mln zł. Poza tym już w 1926 r. osiągnięto nadwyżkę w bilansie płatniczym – 370 mln zł, a handlowym – 706 mln zł. Doszło także do stabilizacji polskiej waluty; w maju 1926 r. cena dolara wynosiła 11 zł, a pod koniec 1926 r. – 9 zł, co przyczyniło się do zwiększenia oszczędności w bankach. Od jesieni 1926 r., w ciągu jednego roku, wysokość wkładów bankowych uległa zwiększeniu z 333 mln zł do 444 mln; natomiast oszczędności obywateli uległy niemal podwojeniu; z 12 do 23 mln zł. Rezerwy Banku Polskiego również uległy podwojeniu; w styczniu 1926 r. wynosiły 131 mln zł, a po roku – 259 mln. Aż niemal trzykrotnemu zwiększeniu uległy wkłady Banku Gospodarstwa Krajowego – z 68 mln zł aż do 195 mln zł. Tak korzystny bilans handlowy 1926 r. był wynikiem przede wszystkim zastosowania ostrych oszczędności w imporcie, oraz korzystnej koniunktury gospodarczej na kontynencie europejskim. Wartość eksportowanego węgla wzrosła niemal trzykrotnie (z 160 mln zł w 1925 r. do 447 mln w 1926 r.). Sukcesy te osiągnięto w gospodarce, w okresie ostrej wojny celnej z Niemcami, przy niemal zamarłej wymianie handlowej ze Związkiem Radzieckim. Zamknięcie rynku niemieckiego dla Polski, gdzie transportowano aż 43% całego polskiego eksportu, wymuszało znalezienie nowych rynków zbytu i rząd zdecydował o zmianie drogi handlowej z lądowej na morską, przyspieszając budowę portu w Gdyni (był to najnowocześniejszy port na Bałtyku w latach 30. XX w.). Znacznie zwiększył się udział produktów rolnych w eksporcie i tym samym w bilansie handlu zagranicznego, którego saldo w 1926 r. wyniosło łącznie 706 mln zł i ponad połowa przypadła na produkcję rolną. Rząd zaczął wspomagać sektor rolnictwa, a wzrost popytu na artykuły rolne podniósł poziom dochodów producentów rolnych, co z kolei poprawiło popyt na towary przemysłowe na rynku wewnętrznym i tym samym przyspieszało rozwój przemysłu. Nastąpiło znaczne zmniejszenie różnicy cen między artykułami przemysłowymi a rolnymi. Przekazano majątki państwowe do parcelacji, a proces reformy rolnej przebiegał szybciej niż w okresie rządów przed „zamachem majowym”. Wzrosła także produkcja stali z 788 tys. do 1,4 mln ton oraz produkcja surówki z 327 do 684 tys. ton; zwiększyło się również wydobycie węgla (z 35,7 mln ton do 40,6 mln ton) oraz zamówienia rządowe na sprzęt kolejowy, co przyspieszyło produkcję lokomotyw i wagonów. W widłach Wisły i Sanu rozpoczęto budowę nowych zakładów produkcyjnych (Centralny Okręg Przemysłowy).

Place of publishing:

Wrocław

Publisher:

E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego

Contributor:

Górnicki, Leonard. Red.

Date issued:

2015

Detailed Type:

czasopisma online   dokument elektroniczny

Format:

application/pdf

Identifier:

ISSN 2450-3932

Language:

pol   eng

Relation:

(Prace Naukowe Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego)

WUL Catalog:

click here to follow the link

Is part of:

click here to follow the link

Is referenced by:

www.fiw.prawo.uni.wroc.pl

Replaces:

Folia Iuridica Wratislaviensis

Access rights:

Korzystanie z tego materiału jest możliwe zgodnie z właściwymi przepisami o dozwolonym użytku lub innych wyjątkach przewidzianych w przepisach prawa, a korzystanie w szerszym zakresie wymaga uzyskania zgody uprawnionego

License:

Udostępnianie na podstawie umowy z właścicielem majątkowych praw autorskich

Rights holder:

Copyright by Jacek Goclon

Location of original object:

Biblioteka Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii

Autor opisu:

WR U/PAdjm   TK