Fenomen egzystencjalnych wymiarów myślenia utopijnego - Gara, Jarosław (Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego, 2016)
Autor podejmuje analizę dwóch typów myślenia utopijnego oraz towarzyszących im idealistycznych heurystyk rozumowania. Pierwszy model myślenia utopijnego można określić mianem absolutyzacji Tego-Samego (tego-co-jest-takie-samo),a drugi absolutyzacji Tego-Innego (tego-co-jest-całkowicie-inne). Metaforyczną egzemplifikacją pierwszego modelu jest topos związany z mitologiczną opowieścią o ziemi ojczystej Odyseusza, a drugiego topos związany z biblijną opowieścią o ziemi obiecanej Abrahama. W każdym z tych modeli mamy do czynienia z wyeksponowaniem egzystencjalnego wymiaru poszukiwania drogi „do”: w pierwszym przypadku doznanego już miejsca (Tego-Samego), a w drugim przypadku do nieznanego jeszcze miejsca (Tego-Innego). Owe figury Tego-Samego i Tego-Innego nie są jednak prostymi antynomiami, ponieważ w Tym-Samym konstytutywnie zawarty jest pierwiastek Tego-Innego, a w Tym-Innym zawarty jest element Tego-Samego. Doświadczenie edukacyjne człowieka rozpatrywane w kategoriach idealistycznej absolutyzacji Tego-Samego i Tego-Innego oraz egzystencjalnej dialektyki ich nierównorzędności jawi się zaś jako rozpostarte pomiędzy nadzieją i potrzebą powrotu do ziemi ojczystej (rzeczywistości Tego-Samego) oraz nadziei i potrzeby wkroczenia do ziemi obiecanej (rzeczywistości Tego-Innego).
Keywords: modele myślenia utopijnego; doświadczenie egzystencjonalne; doświadczenie edukacyjne; analiza fenomenologiczna