Pravova ohorona bìorìznomanìttâu strategìčnih dokumentah Ukraïni - Vaŝišin, Marìâ (Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2022)
W artykule przeanalizowano podstawowe zasady państwowej polityki ekologicznej Ukrainy w zakresie ochrony różnorodności biologicznej. Zwraca się uwagę, że integracja polityki ochrony środowiska w proces podejmowania decyzji o rozwoju społeczno-gospodarczym Ukrainy jest realizowana przez włączenie zagadnień dotyczących znaczenia bioróżnorodności do dokumentów krajowych, lokalnych, strategicznych, politycznych oraz planów rozwoju gospodarki i jej branż. Podkreślono, że rozwój planowania przestrzennego i działalności gospodarczej powinien być zgodny z wymaganiami środowiskowymi oraz uwzględniać przepisy dotyczące strategicznej oceny oddziaływania na środowisko. Uzasadnia się, że strategiczna ocena oddziaływania na środowisko jest nowoczesnym i skutecznym narzędziem umożliwiającym przewidywanie oddziaływania na środowisko, identyfikowanie zagrożeń różnorodności biologicznej, dziedzictwa historycznego i kulturowego oraz zdrowia publicznego wynikających z realizacji państwowych dokumentów planistycznych, oferowanie alternatyw i opracowywanie środków, zapobieganie potencjalnym negatywnym konsekwencjom dla środowiska lub ich ograniczanie. Tworzenie krajowej sieci ekologicznej jest skuteczną formą ochrony różnorodności biologicznej i zapobiegania zmianom klimatycznym. Projektowanie krajowej sieci ekologicznej jako narzędzia strategii państwowego i regionalnego zarządzania ochroną środowiska ma charakter programowy i jest realizowane w ramach planowania i prognozowania środowiskowego, a więc powinno być zgodne z celowymi programami ochrony środowiska państwowego, programami ochrony gruntów i regionalnymi strategiami rozwoju. W przyszłości polityka ochrony środowiska na Ukrainie powinna być skierowana na intensyfikację i efektywne wdrażanie odnawialnych źródeł energii w celu osiągnięcia neutralności klimatycznej. Dla efektywnego zarządzania środowiskiem na Ukrainie ważne będzie zreformowanie państwowej kontroli środowiska i zwiększenie kontroli ochrony środowiska. Dodatkowo, aby zminimalizować negatywny wpływ na środowisko i zmniejszyć dużą liczbę przestępstw przeciwko środowisku, konieczna jest reorientacja działań organów ścigania i egzekwowania prawa w celu wzmocnienia odpowiedzialności prawnej za przestępstwa przeciwko środowisku. Strategia państwowej polityki ekologicznej Ukrainy, a także działania państwowych organów wykonawczych i samorządu terytorialnego powinny uwzględniać zagraniczne doświadczenia we wdrażaniu koncepcji usług ekosystemowych. Autorka uważa, że polityka ekologiczna państwa powinna być nie tylko spójna z zobowiązaniami określonymi w umowie stowarzyszeniowej z Unią Europejską w sprawie implementacji obowiązujących na Ukrainie dyrektyw unijnych w zakresie ochrony środowiska, lecz także koncentrować się na nowych strategicznych wektorach UE, w szczególności strategii UE Bioróżnorodność do 2030 roku. Autorka podkreśliła znaczenie i pilność opracowania i wdrożenia nowego planu generalnego Ukrainy opartego na najnowszych technologiach geoinformacyjnych, który stworzy ramy narodowego systemu geoinformacyjnego skoordynowanego i przejrzystego zarządzania we wszystkich dziedzinach, w tym ochrony środowiska. Uzasadnia się, że nowoczesnym kierunkiem strategicznym polityki ekologicznej Ukrainy powinno być kompleksowe podejście do określania rozmiarów szkód w środowisku spowodowanych agresją militarną Federacji Rosyjskiej na Ukrainie oraz właściwe ewidencjonowanie wszystkich przestępstw ekologicznych popełnionych przez okupantów.
Keywords: polityka ekologiczna państwa; prawo ochrony środowiska; zrównoważony rozwój; sieć ekologiczna; strategiczna ocena oddziaływania na środowisko; deržavna ekologìčna polìtika; ekologìčne pravo; stalij rozvitok; ekologìčna mereža; strategìčna ekologìčna ocìnka