Świadomość organizacji : o znaczeniu klimatu dla rozwoju osoby i sukcesu przedsiębiorstwa - Jarosiewicz, Henryk (Uniwersytet Wrocławski, Instytut Psychologii, 2022)
Termin świadomość wskazuje na jeden z dwóch sposobów istnienia podmiotu osobowego. Obok zjawisk podmiotowych materialnych - takich, jak zmiany w aparacie zmysłowym wywołane przez działanie świata - pojawiają się zjawiska podmiotowe niematerialne. Są one wytworem przeżyć. Przeżycia tworzą stany wewnętrzne, które William James określił jako „strumień świadomości”. Do tego strumienia wpadają wciąż nowe uczucia, czyli przeżycia o genezie emocjonalnej. Dzięki przeżyciom człowiek orientuje się w swoim położeniu życiowym, gdyż przedmiotem przeżycia jest wartość doznawanych relacji ze światem. Odpowiedzią osoby na przeżycie wartości jest dążenie do bardziej optymalnego położenia życiowego. Dążenie poprzedzone jest czynnością wyboru, w której podmiot uznaje pewne relacje jako odpowiednie dla siebie i czyni jest swoimi celami. Wybór optymalnych relacji jest istotą regulacji stosunków podmiotu ze światem.Termin "klimat" oznacza sumę doznawanych i przeżywanych relacji ze światem w aspekcie ich wartości. Przeżywany klimat dopełnia się kulturą działania. Realizacja celów podmiotowych wymaga bowiem podjęcia czynności przedmiotowych, to znaczy opartych na wytworach poznania. Zarówno wiedza, jak i samowiedza, są odzwierciedlanie jako obraz świata, w obrębie którego wyłaniają się motywy, które poruszają i ukierunkowują wolę. Zachowanie jest wytworem czynności woli, ale jego cele i sposoby ich realizacji są wytworem refleksji. W wyniku rozwoju, obok aktualnych motywów działania, podmiot tworzy złożone sposoby działania, które składają się na projekty poprawy własnego położenia życiowego. Projekty te określają kulturę działania danej osoby. Analogicznie kształtuje się kultura organizacji, która jest odpowiedzią na przeżyte i zobiektywizowane położenie organizacji na rynku pracy.
Keywords: świadomość; klimat organizacji; kultura organizacji; model podmiotu osobowego; kompetencje zawodowe