Podmiotowość zwierząt w świetle dwóch koncepcji umowy społecznej - Jankowski, Wojciech (E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2021)
Na gruncie obowiązującego w Polsce prawa status zwierzęcia nie jest jednoznaczny, jednak z pewnością nie można sformułować tezy o istnieniu podmiotowości prawnej zwierząt. Na mocy art. 1 ustawy o ochronie zwierząt dochodzi co prawda do dereifikacji, ale nie mamy tu do czynienia z „prawami zwierząt”, lecz z prawną ochroną zwierząt. Oznacza to, że co prawda nałożono na człowieka obowiązki, określające jego zachowanie względem zwierząt, jednak z tej regulacji prawnej nie można wywodzić tezy, że zwierzęta są podmiotami prawa. Jednocześnie pojawia się coraz więcej głosów postulujących zmianę obecnej sytuacji prawnej poprzez nadanie zwierzętom podmiotowości. Rozpatrując tę kwestię z perspektywy relacji prawa i moralności, wydaje się, że dyskusję należy poprzedzić namysłem teoretycznym i zastanowić się nad podmiotowością zwierząt w szerszym sensie. W uzasadnieniu do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r. w sprawie zakazu uboju rytualnego sformułowano pogląd, że pojawią się „w nieodległej przyszłości podstawy do analizowania zachowania człowieka wobec zwierząt w kontekście przesłanki moralności”. Celem artykułu jest właśnie taka analiza, dokonana z perspektywy koncepcji umowy społecznej. W artykule zostają poddane analizie kompatybilistyczne próby uzasadnienia podmiotowości zwierząt na gruncie teorii umowy społecznej. Szczególną uwagę poświęcono koncepcji M. Rowlandsa, która jest jedną z najbardziej znanych prób stworzenia teorii praw zwierząt w oparciu o koncepcję umowy społecznej.
Keywords: prawa zwierząt; filozofia prawa; kontraktualizm; Rawls, John