Kara pozbawienia wolności w perspektywie ewolucji systemów penitencjarnych oraz zmian w zakresie koncepcji penologicznych - Kalisz, Tomasz (E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2020)
Długo, praktycznie do XIX w., z nielicznymi wyjątkami z wieków wcześniejszych, więzienie kojarzyło się raczej z lochami, piwnicami, basztami i wieżami, jako miejsce tortur, przetrzymywania sprawców do ogłoszenia wyroku lub wykonania kary śmierci bądź innych kar. Uwięzienie miało charakter raczej prewencyjny niż represyjny, nawet jeśli uwięzionemu zdarzyło się w ten sposób spędzić resztę życia. W celu wydobycia kary pozbawienia wolności na światło dzienne i usytuowania jej w pierwszym rzędzie środków reakcji na przestępstwo potrzebna była gruntowna zmiana samego pojęcia kary. Tak długo jak była ona uspołecznioną formą gniewu i tylko tym, nie mogło być w ogóle mowy o wyjątkowej roli więzienia. Dopiero gdy kara, tracąc coraz bardziej cechy brutalnego odwetu i zachowując w pewnej mierze dążność odstraszania, nabiera elementów sankcji poprawczej, rozpoczyna się nowa epoka w dziejach więziennictwa. Ta powolna ewolucja od sankcji odwetowej do sankcji poprawczej przesunęła z czasem punkt ciężkości z kary śmierci i kar cielesnych w stronę kary pozbawienia wolności. Opracowanie prezentuje ewolucję więzienia od pojedynczych domów poprawy w stronę uporządkowanych systemów penitencjarnych.
Keywords: kara pozbawienia wolności; skazany; system penitencjarny; kara kryminalna