@misc{Kozińska_Joanna_Użytkowanie_2020,
 author={Kozińska, Joanna},
 copyright={Copyright by Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.},
 address={Wrocław},
 howpublished={online},
 year={2020},
 publisher={Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego},
 language={pol},
 abstract={Artykuł w pierwszej części prezentuje historyczne tło wprowadzenia instytucji użytkowania wieczystego w ustawie z 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz w kodeksie cywilnym z 1964 roku. Ogólnie zostały przedstawione zmiany legislacyjne od wstępnego wprowadzenia prawa zabudowy i dzierżawy wieczystej do własności czasowej, a następnie użytkowania gruntów państwowych na cele mieszkaniowe. Pokazano mechanizm wpływania na projektowane rozwiązania prawne czynników wynikających z komunistycznej ideologii marksistowsko-leninowskiej, szczególnie przypisanie w PRL podstawowej roli socjalistycznej własności państwowej. W tekście przedstawiona została oficjalnie prezentowana rola użytkowania wieczyste-go jako nowego prawa rzeczowego, które miało być atrakcyjne dla obywateli i umożliwić gospo-darowanie terenami w miastach i osiedlach zgodnie z planami zagospodarowania przestrzennego. Celem artykułu jest wyjaśnienie rzeczywistej funkcji użytkowania wieczystego gruntów miejskich przeznaczonych na budownictwo mieszkaniowe.Konstrukcja użytkowania wieczystego była wynikiem sięgania do wzorców z prawa radzieckiego. Stało się ono instrumentem, który miał zabezpieczać socjalistyczną własność państwową i przeciwdziałać uszczuplaniu zasobów przez ich zbywanie podmiotom prywatnym oraz umożliwiać kontrolę sposobu korzystania z gruntów. Użytkowanie wieczyste było efektem przyjęcia założeń ideologiczno-politycznych ustroju socjalistycznego w PRL, a szczególnie wzmacniania socjalistycznej własności państwowej gruntów. W rzeczywistości użytkowanie wieczyste było namiastką prawa własności gruntu, na co wskazały pośrednio uchwały Sądu Najwyższego z lat 1968 i 1969. Dlatego współcześnie w prawie rzeczowym pojawiają się trudne do rozwiązania problemy prawne, związane także z uwłaszczaniem użytkowników wieczystych. Nie zostały też dotychczas wprowadzone projekty zastąpienia użytkowania wieczystego innym prawem rzeczowym.W ostatniej części artykułu syntetycznie ujęto współczesne rozwiązania prawne zmierzające, choć nie zawsze skutecznie, do ograniczenia zasobu gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste. Ostatnim aktem dotyczącym tej materii jest ustawa z 2018 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Ustawa ta zasadniczo wprowadza uwłaszczenie z mocy prawa w przypadku użytkowników wieczy-stych gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe, lecz nie eliminuje definitywnie użytkowania wieczystego. Ostatecznie analiza zmierza do postawienia tezy, że nigdy nie było uzasadnienia gospodarczego dla masowego oddawania w użytkowanie wieczyste gruntów mieszkaniowych, a przemawiały za tym wyłącznie przyczyny ideologiczno-polityczne w PRL.},
 title={Użytkowanie wieczyste jako instrument wzmacniania socjalistycznej własności państwowej z perspektywy współczesnych skutków w prawie rzeczowym},
 type={tekst},
 doi={https://doi.org/10.19195/2300-7249.42.3.11},
 keywords={socjalizm, komunizm, użytkowanie wieczyste, prawo zabudowy, własność czasowa, prawo rzeczowe w PRL},
}