@misc{Kusaj_Marcin_Truth,_2015, author={Kusaj, Marcin}, copyright={Copyright by Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.}, address={Wrocław}, howpublished={online}, year={2015}, publisher={Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego}, language={eng}, abstract={Charles Peirce uważany jest za jednego z najwybitniejszych logików w całej historii myśli ludzkiej. Peirce wykazywał wyższość metody naukowej nad innymi sposobami przezwyciężania wątpliwości i weryfikacji utartych, a niczym niepopartych poglądów. Paradygmat naukowy w ujęciu Peirce’a narzuca schemat działania, który uszeregować można w trzy następujące po sobie fazy. Pierwszą, wstępną jest czynienie przypuszczeńczy stawianie hipotez. Następne dwie — indukcja i dedukcja — mają za zadanie badanie danego wycinku rzeczywistości i sprawdzenie założeń początkowych. Kierując się racjonalnością w każdej z tych faz, trzeba mieć na uwadze także ekonomię i efektywnośćprowadzonych badań. Wydany w 1907 roku Pragmatyzm, stanowiący światopoglądowy manifest Williama Jamesa, przedstawiał sześć głównych ujęć tytułowej koncepcji: jako teorię prawdy, teorię znaczenia, całościowy dorobek wiedzy, metafizyczny punkt widzenia, sposób rozwiązywania filozoficznych sporów i w końcu swego rodzaju filozoficzny temperament autora. Prawda zdaniem Jamesa jest rodzajem dobra, podobnie jak np. zdrowie, szczęście czy pieniądze. Prawda prowadzi człowieka ku użytecznym w danej sytuacji pojęciom i terminom, chroniąc go jednocześnie od błędnego, jałowego i daremnego sposobu myślenia. Prawda nie ma charakteru absolutnego. Kryterium prawdziwości jest użyteczność dla człowieka. Znaczna częśćpoglądów amerykańskich pragmatyków weszła do obecnie dominującego paradygmatu naukowego. Wkład tych myślicieli w rozwój teorii nauki jako takiej nie może być zatem kwestionowany.}, title={Truth, reality and science in the views of American pragmatists with regard to Charles S. Peirce and William James}, type={tekst}, keywords={pragmatyzm, prawda, nauka, naukowość, paradygmat, konwencjonalność, użyteczność}, }