Architecture, style and structure in the Early Iron Age in Central Europe - Gralak, Tomasz; Minta-Tworzowska, Danuta; Kowalski, Andrzej P. (Uniwersytet Wrocławski Instytut Archeologii, 2017)
Książka „Architekture, style and structure in the Early Iron Age in Central Europe ” dotyczy tematów rzadko poruszanych w literaturze archeologicznej. Analiza budownictwa jest powszechnie stosowanym zabiegiem, bardzo rzadko jednak dokonuje się także analizy metrologicznej. Przeprowadzono ją wyszukując powtarzalne odległości czytelne poprzez układy jam posłupowych lub innych obiektów archeologicznych. Uzyskane wyniki nie stanowią więc efektu obliczeń arytmetycznych, tylko z analiz o charakterze geometrycznym. Analiza metrologiczna pozwoliła stosunkowo dokładnie ustalić sposoby rozplanowania budynków - dzięki temu można było rozpoznać ich strukturę. Pozwoliło to postawić pytania dlaczego przestrzeń budynków i osad organizowano właśnie tak a nie inaczej. Dotyczy to zarówno przestrzeni fizycznej, ale również rytualnej i społecznej. Celem pracy było więc badanie sposobów myślenia o otaczającym świecie - a dokładniej tego jak, i dlaczego właśnie tak, był on użytkowany. Aby uzyskać odpowiedzi na tak postawione pytania porównano budownictwo do innych wytworów kultury materialnej. Dokonano dokładnej analizy stylistycznej i podjęto próbę określenia paradygmatów poszczególnych stylów artystycznych. Wszystkie te zjawiska analizowano na tle przemian ówczesnej struktury społecznej. Zagadnienia te stanowią więc część tzw. archeologii kognitywnej. Pod względem terytorialnym praca dotyczy szeroko pojętych obszarów Europy Środkowej - pomiędzy Renem i Wisłą oraz Bałtykiem i Dunajem. Pod względem chronologicznym natomiast analizowany był przedział czasu od okresu halsztackiego poprzez okres lateński i wpływów rzymskich aż do wędrówek ludów.
Keywords: wczesna epoka żelaza; metrologia starożytna; archeologia kognitywna; budownictwo pradziejowe